Đồng yen vẫn giao dịch quanh mức 160 mỗi đô la, và trong bối cảnh đó, một báo cáo của chi nhánh New York thuộc Fed cho thấy Bộ Tài chính Mỹ đã hỗ trợ đồng tiền này như thế nào trong mùa hè năm nay. Hôm qua, ngân hàng xác nhận rằng vào ngày 31/7 — ngày diễn ra hoạt động can thiệp phối hợp với Nhật Bản — họ đã mua 79,4 tỷ yên trên thị trường, sử dụng euro từ dự trữ của Bộ Tài chính Mỹ để thanh toán. Quy đổi theo đô la Mỹ, con số này vào khoảng 497 triệu USD. Fed không trực tiếp tham gia vào hoạt động can thiệp — báo cáo nhấn mạnh Fed chỉ đóng vai trò là đại lý cho Bộ Tài chính.
Dòng chảy tiền tệ thực ra đơn giản hơn cách nó được mô tả. Bộ Tài chính Mỹ có một Quỹ Ổn định Hối đoái (Exchange Stabilization Fund), và một phần tài sản của quỹ được nắm giữ bằng các đồng tiền ngoại tệ, bao gồm cả euro. Theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, New York Fed đã bán số euro này trên thị trường giao ngay (thanh toán ngay theo tỷ giá hiện hành) và nhận về yên. Điều đó tạo thêm nhu cầu đối với đồng tiền Nhật Bản. Đồng đô la xuất hiện trong chuỗi này với vai trò đơn vị hạch toán — các khoản tiền được niêm yết bằng đô la — nên 79,4 tỷ yên tương đương khoảng 497 triệu USD, ứng với tỷ giá xấp xỉ 159,8 yên đổi 1 đô la. Báo cáo cho biết mục tiêu được nêu ra của hoạt động này là đối phó với những biến động bất thường của đồng yên mà Bộ Tài chính đã quan sát thấy.
Vì sao bán euro lấy yên lại giúp được so với đồng đô la? Tỷ giá EUR/USD, JPY/EUR và USD/JPY liên kết với nhau như ba cạnh của một tam giác. Khi một người mua lớn gom yên bằng euro, thị trường lập tức tính lại tỷ giá yên–đô la. Do đó, việc hỗ trợ cặp euro–yên sẽ dội vang sang USD/JPY, dù Bộ Tài chính Mỹ không trực tiếp bán đô la trong giao dịch này.
Xét về quy mô, đóng góp của Mỹ trông khá khiêm tốn. Nhật Bản đã chi kỷ lục 97,5 tỷ USD cho can thiệp cho đến hết ngày 26 tháng 8, trong khi 497 triệu USD chỉ bằng khoảng 0,5% con số đó — nhỏ hơn khoảng 200 lần so với khoản chi của Nhật. Bessent trước đó đã gọi chi tiêu của Mỹ là mang tính danh nghĩa, và báo cáo đã xác nhận điều này. Ý nghĩa của động thái từ phía Mỹ mang tính biểu tượng: lần đầu tiên trong gần ba thập kỷ, Tokyo và Washington cùng hành động trên thị trường ngoại hối.
Thời điểm đó, đồng yên đã rơi xuống 163,9 yên đổi 1 đô la — mức yếu nhất kể từ thập niên 1980. Bessent lý giải sự tham gia của Mỹ bằng cách nhắc đến lượng nắm giữ khổng lồ trái phiếu Kho bạc Mỹ của Nhật Bản, và cho rằng nếu Nhật đồng loạt bán các chứng khoán này để mua yên thì có thể gây thêm áp lực tăng lên chi phí đi vay của Mỹ. Mối lo này là có thật: trong giai đoạn tháng 1–8, giá trị trái phiếu Kho bạc mà Nhật mua chỉ đạt 389 triệu USD, giảm 99% so với cùng kỳ năm trước, và Tokyo được cho là đã bán một số chứng khoán để hỗ trợ đồng yên. Đối với Washington, một đợt can thiệp nhỏ là cách tương đối rẻ để ngăn chặn một làn sóng bán tháo rộng hơn.
Bây giờ bức tranh đã đảo chiều trở lại. Trong hai ngày, đồng yên đã giảm từ khoảng 158 xuống gần 160; hôm thứ Năm, USD/JPY chạm 159,94, và sáng nay đồng yên chỉ phục hồi nhẹ lên 159,63. Tokyo phản ứng ngay lập tức. “Còn quá sớm để quên những gì đã xảy ra mùa hè này,” ông Mimura, quan chức phụ trách chính sách tiền tệ hàng đầu tại Bộ Tài chính Nhật Bản, nói. Ông cho rằng các biến động gần đây quá nhanh nhưng không nêu rõ các ngưỡng can thiệp. Kể từ mùa hè, Bessent và Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama đã nhắc lại rằng họ sẵn sàng can thiệp trở lại.
Lý do khiến đồng yên yếu vẫn không thay đổi: chênh lệch lãi suất. Mức mục tiêu của Fed là 3,75–4,00%, và thị trường hợp đồng tương lai đang phản ánh kỳ vọng ba đợt tăng 25 điểm cơ bản vào tháng 12, tháng 1 và tháng 3. Lãi suất chính sách của BOJ là 1,25%, và ngay cả với xác suất khoảng 87% cho một đợt tăng lãi suất vào tháng 12 theo định giá của thị trường, chênh lệch này vẫn không thể thu hẹp — bởi sau ba bước đi của Fed, khoảng cách còn nới rộng hơn nữa. Dữ liệu kinh tế Mỹ càng mạnh — và CPI lõi đã vượt dự báo ba tháng liên tiếp — thì áp lực lên đồng yên càng lớn và rủi ro phải can thiệp thêm càng cao.
Có một điểm khác quan trọng so với mùa hè: gần đây Tokyo và Washington đã xác nhận rằng Nhật Bản có thể tiếp cận nguồn thanh khoản đô la thông qua cơ chế FIMA Repo của Fed mà không cần bán trái phiếu Kho bạc. Theo quan điểm của tôi, điều này làm suy yếu phản đối chính của Washington đối với việc Nhật bán trái phiếu Mỹ và khiến việc can thiệp mới về mặt kỹ thuật trở nên dễ dàng hơn. Mỹ đang cố ngăn các nước khác bán trái phiếu Kho bạc vì lợi suất hiện đã cao. Nếu Nhật Bản cạn kiệt các lựa chọn khác để bình ổn đồng nội tệ, nhiều khả năng nước này sẽ phải rút bớt từ lượng trái phiếu Mỹ đang nắm giữ.
Tôi cho rằng chừng nào Fed còn tiếp tục thắt chặt và dữ liệu kinh tế Mỹ còn tốt hơn kỳ vọng, USD/JPY sẽ duy trì quanh mức 160, và chỉ số PPI của Mỹ công bố hôm nay có thể là một phép thử khác đối với ngưỡng này. Tôi nghĩ USD/JPY khó có thể đứng vững trên 160 nếu không có đợt can thiệp mới, và tôi không loại trừ khả năng Tokyo quay trở lại thị trường, còn Washington tiếp tục bổ sung một động thái mang tính biểu tượng. Tuy nhiên, chỉ một đợt tăng lãi suất của BOJ vào tháng 12 mới có khả năng đảo chiều đồng yên một cách bền vững.
